زمینه و هدف: افزایش استفاده از اسکن های توموگرافی کامپیوتری در دندانپزشکی، به ویژه برای ایمپلنت ممکن است پرتوگیری و خطرات آن را به طور قابل ملاحظه ای افزایش دهد. در طی سال های اخیر توموگرافی کامپیوتری پرتو مخروطی به عنوان یک مدالیته تصویربرداری دندانپزشکی معرفی شده است. هدف این مطالعه مروری ارایه اطلاعات جامعی بود که تا به امروز در باره دوز پرتوی و کیفیت تصاویر توموگرافی کامپیوتری مولتی اسلایس (MSCT) معمولی، توموگرافی کامپیوتری پرتو مخروطی (CBCT) و رادیوگرافی پری اپیکال در تصویربرداری دندانپزشکی منتشر شده است.روش بررسی: مروری بر متون با جستجو در بانک های اطلاعاتی PubMed، Google Scholar،Science Direct and Scopus با استفاده از واژگان کلیدی (CBCT, MSCT, Periapical radiography, radiation dose of dentistry ) انجام شد. محدوده جستجوی مقالات بین سال های 1993 تا 2015 بود.نتیجه گیری: در مقایسه با MSCT زمان اسکن کوتاه و دوز پرتوی کمی داشته، اما در مقایسه با رادیوگرافی پری اپیکال دوز پرتوی بالاتری داشت. در عوض CBCT با آشکارساز صفحه مسطح نسبت به MSCT از قدرت تفکیک فضایی بالاتری برخوردار بود. همچنین رادیوگرافی پری اپیکال کنتراست تصویر خوب و قدرت تفکیک نسبتا بالایی داشت. به طور کلی،CBCT برای تصویربرداری از بافت های سخت مناسب بوده و MSCT برای تصویربرداری از بافت های نرم ترجیح داده می شود.

مقدمه: هدف از این مطالعه، بررسی آناتومی و آنالیز آنتروپومتریک کانال اپتیک و ساختارهای اطراف آن با توموگرافی کامپیوتری پرتو مخروطی می باشد. مواد و روش ها: در این مطالعه ی توصیفی-تحلیلی که از پاییز 1398 تا تابستان 99 انجام شد، تصاویر CBCT (Cone-beam computed tomography) از 150 بیمار مراجعه کننده به یک مرکز درمانی شهر تهران انتخاب گردید. شکل، طول و عرض نقطه ی میانی کانال اپتیک، ابعاد حفره ی اربیتال و فاصله ی بین کانال اپتیک تا نازیون و ستونک بینی، اندازه گیری شد. داده ها توسط آزمون های t-test و One-way ANOVA تجزیه و تحلیل شدند و سطح معنی داری 05/0 > p value در نظر گرفته شد. یافته ها: شکل کانال در سمت راست در 64/7 درصد افراد، قیفی شکل، در 32 درصد، ساعت شنی و در 3/3 درصد، آمورف و در سمت چپ، 64 درصد، قیفی شکل، 34/7 درصد، ساعت شنی و 1/3 درصد، آمورف بوده است. میانگین طول کانال در سمت راست به طور معنی داری بزرگ تر از سمت چپ بود، اما میانگین عرض نقطه ی میانی کانال در سمت راست به طور معنی داری از سمت چپ کمتر بود (0/001 > p value). ارتفاع حفره ی اربیتال در سمت راست به طور معنی داری کوچک تر از سمت چپ بود (0/034 = p value)، اما عرض اربیتال بین سمت راست و چپ تفاوت معنی داری نداشت (0/232 = p value). فاصله ی بین نازیون تا انتهای اربیتال کانال و انتهای کرانیال کانال و همچنین فاصله ی بین ستونک بینی تا انتهای اربیتال و کرانیال کانال، در مردان به طور معنی داری بیشتر از زنان بودند و همچنین در سمت راست بطور معنی داری از سمت چپ، کمتر بودند (0/001 > p value). نتیجه گیری: دانستن آناتومی کانال اپتیک و ساختارهای اطراف آن، به جلوگیری از اتفاقات ناخواسته کمک خواهد کرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

مقدمه: کانال های تغذیه ای در قدام مندیبل از شاخه ی اینسایزیو عصب تحتانی منشا گرفته که آسیب های جراحی به آن ها می تواند باعث خون ریزی بیشتر و بی حسی بعد از عمل شود. هدف از این مطالعه، بررسی حضور و محل آناتومیکی این کانال ها به وسیله ی (Cone-beam computed tomography) CBCT می باشد. مواد و روش ها: در این مطالعه، تصاویر CBCT مربوط به 196بیمار شامل 89 زن و 107 مرد با میانگین 49/1 سال، از آرشیو بخش رادیولوژی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان مورد بررسی قرار گرفت. جنسیت بیمار و محل، تعداد، سایز (عرض مزیودیستالی و باکولینگوالی) و شکل (بیضی یا گرد) کانال های تغذیه ای ثبت شد. نتایج به وسیله ی آزمون Mann-Whitney، Independent t-test و Kruskal-Wallis بررسی شد (سطح معنی داری 0/05 = p value). یافته ها: کانال تغذیه ای در 83/6 درصد افراد وجود داشت که در اکثر افراد مورد بررسی (73/4 درصد) 2 کانال تغذیه ای در قدام مندیبل مشاهده شد. آزمون Independent t-test نشان داد که میانگین قطر مزیودیستالی (0/48 = p value) و باکولینگوالی (0/40 = p value) فورامن تغذیه ای بین نواحی دندان دار و بدون دندان اختلاف معنی دار نداشت. تعداد کانال های تغذیه ای قدام مندیبل در نواحی دندان دار به طور معنی داری بیشتر از نواحی بدون دندان بود (0/001 > p value). نتیجه گیری: کانال های تغذیه ای در اغلب افراد وجود داشت. بین رده ی سنی و تعداد کانال های تغذیه ای قدام مندیبل رابطه ای وجود نداشت. بین جنس و تعداد کانال های تغذیه ای قدام مندیبل رابطه ای وجود نداشت. بین دندان دار یا بدون دندان بودن ناحیه و تعداد کانال های تغذیه ای قدام مندیبل رابطه وجود داشت. آگاهی از این یافته ها پیش از عمل، به وسیله ی تصاویر CBCT تهیه شده، در پیشگیری از عوارض جراحی های مندیبل، مفید می باشد.

1سابقه و هدف: آناتومی کانال پالاتین بزرگ برای دندان پزشکان و جراحان فک و صورت از لحاظ انجام فرآیندهای جراحی مختلف از جمله بی حسی موضعی، جای گذاری ایمپلنت دندانی، جراحی سینوس های پارانازال حائز اهمیت است. در نمای اگزیال، سوراخ کامی بزرگ (GPF) معمولا در محاذات مولر دوم مشاهده می گردد و توسط مخاط ضخیم پنهان است که تعیین موقعیت بالینی آن با توجه به علائم آناتومیکی مهم می باشد. لذا هدف از مطالعه حاضر، بررسی و ارزیابی تنوعات آناتومیک سوراخ و کانال کامی بزرگ، میانگین قطر سوراخ کامی بزرگ و کوچک و موقعیت سوراخ کامی بزرگ توسط تکنیک تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی بود. مواد و روش ها: در این مطالعه مقطعی گذشته نگر، 316 تصویر CBCT مربوط به فک بالا به منظور شناسایی سوراخ کامی بزرگ و کوچک و کانال کامی و موقعیت آن ها مورد بررسی قرار گرفت. تصاویر CBCT  تهیه شده از بیماران، از نظر مورفولوژی و قطر GPF و کانال کامی بزرگ، مورد ارزیابی قرارگرفتند. از نظر شکل آناتومیک کانال کامی بزرگ در پلن ساجیتال و موقعیت فورامن کامی بزرگ در پلن اگزیال نسبت به دندان مولر دوم در فک بالا مورد بررسی قرار گرفتند. اطلاعات موردنیاز در چک لیستی که بدین منظور تهیه شده بود، جمع آوری شد. به کمک دو مشاهده گر متخصص رادیولوژی فک و صورت، تصاویر CBCT بررسی شدند و سپس نظر خود را اعلام کردند و 20 درصد از داده ها برای خطای مشاهده گر تکرار شد. در این مطالعه، نمونه ها جهت آنالیز آماری به سه دسته گروه سنی تقسیم شدند. رابطه بین گروه های سنی و GPF و کانال کامی بزرگ مورد بررسی قرار گرفت. پس از جمع آوری داده ها، اطلاعات توسط نرم افزار SPSS V.23 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و داده ها با استفاده از شاخص های تعداد و درصد و شاخص های مرکزی و پراکندگی، توصیف شدند. سطح معناداری 0/05 P

زمینه و هدف: توموگرافی کامپیوتری مخروطی یا CBCT یک فناوری تصویربرداری ناحیه دهان و دندان است که به وسیله پرتو مخروطی شکلش می تواند حجم کاملی از تصاویر این ناحیه را به صورت یکجا نمایش دهد. هدف از این مطالعه مرور نظام مند اثربخشی فناوری CBCT در تشخیص و درمان بیماریهای دهان و دندان و فک و صورت می باشد.روش بررسی: در این مطالعه نظام مند مطالعات مربوط به فناوری CBCT با یک روش مرجع یا روش استاندارد تشخیصی دیگر مقایسه شد و برای ارزیابی عملکرد فناوری از پیامدهایی نظیر حساسیت، ویژگی و ایمنی استفاده گردید. موضوع از طریق پایگاههای اطلاعاتی Medline و Cochrane Library مورد جستجو قرار گرفتند. نتایج مقالات یافت شده به روش کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: 31 مقاله وارد مطالعه شد، مطالعات وارد شده از نوع تشخیصی و یا توصیفی بوده و از حجم نمونه پایینی (کمتر از ده) برخوردار بودند. شواهد در مورد اثربخشی این فناوری در فرایند درمان و پیامدهای نهایی آن بسیار محدود بود و شواهد موجود نیز بعضا در تضاد با یکدیگر قرار داشتند . همچنین در اکثر موارد این تفاوتها از نظر آماری معنی دار نبود. امروزه فناوری CBCT پیشرفت زیادی کرده است و کیفیت تصویر در آن از نظر شفافیت بالاتر از MDCT Multi Detector Computed Tomography : است گرچه هنوز Contrast resolution آن در قیاس با MOCT  پایینتر است. به همین دلیل در تصویربرداری از بافت نرم استفاده از MOCT ارجح است. اما در بافت سخت ناحیه فک و صورت تصویری شفافتر و با وضوح بیشتر همراه با اشعه کمتر می توان در CBCT پیدا کرد.نتیجه گیری: در حال حاضر فناوری CBCT در برخی از کشورهای پیشرفته به طور شایع استفاده می شود و به نظر می رسد استفاده از آن می تواند باعث به دست آوردن اطلاعات دقیق از ناحیه دهان و فک و صورت و بالا بردن سطح خدمات دندانپزشکی و جراحی این ناحیه گردد.

زمینه و هدف: گسترش سینوس فرآیندی فیزیولوژیک است که در سلول های رشدی سینوس های پارانازال اتفاق افتاده و به مرور سبب افزایش حجم آنها می شود که موجب ایجاد چالش هایی در فرآیند کاشت دندان و ایمپلنت می گردد. این مطالعه به منظور ارزیابی مورفومتریک سینوس ماگزیلاری توسط توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی (CBCT) انجام شد. روش بررسی: این مطالعه توصیفی تحلیلی روی تصاویر CBCT 100 فرد (52 مرد و 48 زن) با میانگین سنی 45. 32±17. 41 سال در محدوده سنی 27 تا 63 سال مراجعه کننده به کلینیک رادیولوژی تخصصی دهان و فک و صورت در شهر بابل طی سال 1398 انجام شد. میزان گسترش سینوس ماگزیلاری در نمای پانورامیک لایک بر اساس میزان اکستنشن آن بر حسب اولین دندان در قدام و آخرین دندان در خلف ثبت گردید. در نرم افزار NNT در قسمت ایجاد تصاویر پانورامیک لایک ابتدا در مقاطع اگزیال نقطه شروع سینوس ماگزیلاری از سمت اکلوزال مشخص شد و ابعاد مدیولترالی به فواصل 3 میلی متر بالاتر و 3 میلی متر پایین تر اندازه گیری شد. یافته ها: بیشترین میزان پیشروی سینوس در قدام سمت راست مربوط به مزیال دندان 5 (15 درصد) و بیشترین میزان پیشروی سینوس در قدام سمت چپ مربوط به دیستال دندان 3 (15 درصد) و مزیال دندان 4 (15 درصد) بودند که تفاوت آماری معنی داری نداشتند. بیشترین پیشروی در قدام به تفکیک مربوط به دیستال دندان کانین و مزیال پرمولار اول بود. میانگین پیشروی سینوس در جهت مدیولترال 3 میلی متر بالاتر از کف بینی راست در زنان بیشتر از مردان بود (P<0. 05). جنسیت و سن با پیشروی سینوس ماگزیلاری ارتباط آماری معنی داری نداشتند. نتیجه گیری: پیشروی سینوس ماگزیلاری در راست و چپ و همچنین در مردان و زنان در سنین متفاوت به طور تقریبی برابر بود.

مقدمه و هدف: بررسی مورفولوژی و آناتومی ریشه و کانال دندان ها جهت موفقیت درمان ریشه اهمیت زیادی دارد. هدف از مطالعه حاضر تعیین مورفولوژی ریشه و کانال پره مولر دوم فک بالا با استفاده از تکنیک پرتو مخروطی تصاویر توموگرافی کامپیوتری (Cone-Beam Computed Tomography (CBCT)) در یک مرکز رادیولوژی میباشد. مواد و روش کار: تصاویر CBCTبایگانی سال 1393یک مرکز رادیولوژی فک و صورت در قزوین با نرم افزار Romexis ارزیابی شدند. بررسی تصاویر توسط یک رادیولوژیست و یک اندودنتیست از نظر تعداد ریشه ها و مورفولوژی آن ها، تعداد کانال ها، جهت انحنای ریشه و کانال ها در ابعاد باکولینگوالی و مزیودیستالی در دو جنسیت با آزمون مربع کای دو بررسی شد. سطح معناداری برابر 5%درنظر گرفته شده است. یافته ها: مجموعا 106 CBCT که دارای 117 دندان پره مولر دوم بود ارزیابی شدند. در میان آنها 93/2% تک ریشه ای و 6/8% (8 دندان) دو ریشه ای بودند. تفاوت معنی داری از نظر تعداد ریشه ها بین دو جنس وجود نداشت (0/164= Pv). در دندان های تک ریشه ای بر اساس طبقه بندی ورتوچی 59/6% (65 مورد) تیپ I، 2/20% تیپ II، 9/2% تیپ III، 0/9% تیپ IV، 6/4% تیپ V، 1/8% تیپ VI و 1/8% تیپ VII بودند. 87/5% دندان های پره مولر دوم دو ریشه ای در ریشه تیپ I و12/5% تیپ III بودند. نتیجه گیری: در پره مولر دوم فک بالا بیشتر دندان ها تک ریشه و تیپ I وII می باشند. در هنگام درمان ریشه باید این تنوعات آناتومیکی را در نظر گرفت.

1زمینه و هدف: اندودنتیکس هدایت شده یک تکنیک جدید است که اکنون در حال تکامل است. در درمان های متعدد، به ویژه در تهیه حفره دسترسی و مکان یابی کانال های ریشه در دندان های دارای انسداد کانال ریشه (PCO)، میکروسرجری اندودنتیکس و خارج نمودن فایبر پست ها در درمان های مجدد ریشه استفاده می شود. به علاوه این روش مستقل از تجربه اپراتور بوده و مدت زمان درمان بیمار را کاهش می دهد، همچنین نسبت به اندودنتیکس معمولی دقیق تر و ایمن تر است. این روش شامل استفاده از تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی (CBCT)، اسکن سطحی دندان و نرم افزار مخصوص به منظور ایجاد راهنمایی برای انجام درمان اندودنتیکس به روشی سریع، ایمن و کم تهاجمی است. این مقاله مروری با هدف معرفی روش اندودنتیکس هدایت شده و توصیف تکنیک، مزایا و محدودیت های آن انجام شد.

زمینه و هدف: کانال اینفرااوربیتال (Infraorbital Canal: IOC) در کف اوربیت قرار دارد که به فورامن اینفرااوربیتال واقع در زیر ریم اوربیت خاتمه می یابد. IOC یک شاخص آناتومیک مهم برای بیحسی های موفق در دندانپزشکی و نیز جراحی های دهان و فک و صورت است. این مطالعه به منظور ارزیابی موقعیت و اندازه های IOC براساس توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی (CBCT) انجام شد. روش بررسی: این مطالعه توصیفی-تحلیلی روی تصاویر CBCT 250 فرد (105 مرد و 145 زن) با میانگین سنی 36. 14±17. 7 سال مراجعه کننده به کلینیک رادیولوژی تخصصی دهان و فک و صورت در شهر بابل طی سال های 1400 لغایت 1401 انجام شد. سه نوع مسیر مختلف IOC از سقف سینوس شامل قرارگیری کامل کانال در سقف سینوس ماگزیلا (نوع یک)، قرارگیری کانال در زیر سقف سینوس ماگزیلا (نوع دو) و معلق بودن کانال از سقف سینوس ماگزیلا در داخل سپتوم یا لاملای سلول اتموئید اینفرااوربیتال (نوع سه) اندازه گیری شدند. همچنین زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال با سقف سینوس ماگزیلا، زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال، طول کانال و گرو اینفرااوربیتال و فاصله IOC با نقاط آناتومیک مختلف اندازه گیری شدند. فواصل IOC (میلی متر) به تفکیک جنسیت و گروه های سنی با سایر لندمارک های آناتومیک مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها: به طور کلی انواع مسیرهای مختلف IOC از سقف سینوس در نوع یک 39. 4%، در نوع دو 53% و در نوع سه 7. 6% تعیین شد. میانگین فاصله IOC تا ریم اینفرااوربیتال 8. 58±1. 30 و وسط ریشه کانین 10. 16±0. 81 میلی متر، میانگین طول کانال 25. 89±2. 47 و گرو اینفرااوربیتال 5. 06±0. 58 و میانگین زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال 153. 20±3. 28 درجه تعیین گردید. به طور کلی فاصله IOC تا وسط ریشه کانین هر دو سمت چپ و راست در مردان بیشتر از زنان بود که این یافته در سمت چپ از نظر آماری معنی دار بود (P<0. 05). بین طول IOC و زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال سمت چپ با گروه های سنی ارتباط آماری معنی داری مشاهده شد (P<0. 05). میانگین فاصله از فورامن تا ریم اینفرااوربیتال و طول IOC متناسب با درجه برآمدگی عصب به سینوس ماگزیلاری بیشتر بود؛ اما میان انواع کانال (درجه برآمدگی عصب) با جنسیت ارتباط آماری معنی داری یافت نشد. نتیجه گیری: رایج ترین مسیر کانال اینفرااوربیتال از سقف سینوس، نوع دو بود. اگرچه شیوع نوع سه کم بود؛ اما باتوجه به خطر بالای این نوع کانال، بایستی جراحان هنگام جراحی در منطقه سینوس و اوربیت برای کاهش آسیب های احتمالی با مورفولوژی و موقعیت آناتومیک IOC آشنایی کامل داشته باشند.